REBBIEĦ TAL-KATEGORIJA TRADUZZJONI

PREMJU MOGĦTI LIL PAUL ZAHRA GĦALL-KTIEB
MARCEL PROUST: GĦAT-TFITTXIJA TAŻ-ŻMIEN MITLUF: MIX-XAQLIBA TA’ DAR SWANN COMBRAY

Paul Zahra twieled fl-1960. Hu beda l-karriera professjonali tiegħu bħala għalliem fl-1986. Matul il-karriera tiegħu bħala għalliem hu għallem it-traduzzjoni bejn żewġ lingwi lil studenti tal-Franċiż, flimkien mal-letteratura Franċiża u l-Oqsma tal-Għerf; ilu jaħdem mill-2004 ’l hawn bħala traduttur full-time mal-Kummissjoni Ewropea. L-interess tiegħu fit-traduzzjoni letterarja jmur lura lejn id-disgħinijiet meta beda jaħdem fuq it-traduzzjoni tar-rumanz Meaulnes it-Twil ta’ Alain-Fournier, li sussegwentement ġie ppubblikat minn Faraxa fl-2012. Il-pubblikazzjoni fl-2013 tat-traduzzjoni tiegħu tan-novella Id-dar tal-qattus bir-rakketta f’idu ta’ Balzac hi l-ewwel traduzzjoni li tidher fis-sensiela Kollezzjoni Traduzzjonijiet Letterarji (KTL). It-traduzzjoni bil-Malti tar-rumanz epiku Salammbô ta’ Gustave Flaubert  fl-2014 rebbħitu l-Premju Nazzjonali tal-Ktieb fil-Qasam tat-Traduzzjoni.

Fl-2015 ippubblika Il-Kappillan ta’ Tours ta’ Honoré de Balzac u fl-2016 it-traduzzjoni ta’ Combray ta’ Marcel Proust li hi l-ewwel parti ta’ Mix-Xaqliba ta’ Dar Swann – l-ewwel rumanz mis-seba’ rumanzi ta’ Għat-Tfittxija taż-Żmien Mitluf  ta’ Marcel Proust u li din is-sena rebbħitu għat-tieni darba l-Premju Nazzjonali tal-Ktieb fil-Qasam tat-Traduzzjoni. Attwalment, Zahra wasal fil-fażi finali tat-tieni parti ta’ Mix-Xaqliba ta’ Dar Swann li se ġġib l-isem ta’ Imħabba ta’ Swann. Għandu wkoll diversi traduzzjonijiet qosra li jidhru f’rivisti lokali fosthom Il-Malti u Leħen il-Malti u numru ta’ kitbiet dwar it-teorija tat-traduzzjoni li huma disponibbli fuq academia.com.

Zahra għandu B.Ed. (Hons) mill-Università ta’ Malta u Master’s fl-analiżi testwali mill-Università ta’ Poitiers (Franza). Għandu wkoll diploma fit-tagħlim tal-Franċiż bħala lingwa barranija. L-istudji tat-traduzzjoni, il-letteratura klassika u moderna flimkien mal-istorja u l-kultura klassika huma l-oqsma ewlenin ta’ interess tiegħu.

Advertisements
Posted in Uncategorized | 1 Comment

Kiteb l-ewwel poeżija fi tfulitu meta tilef lil ommu

Meqjus bħala wieħed mill-vuċijiet prominenti li ħarġu mill-Moviment Qawmien Letterarju fit-tieni nofs tas-snin sittin, Victor Fenech ġie ppremjat għall-kontribut siewi fil-letteratura.

Viżibbilmet sodisfatt għar-rikonoxximent li kiseb fil-Premju Nazzjonali tal-Ktieb, is-Sur Fenech stqarr ma’ Television Malta li jiftakar qisu lbieraħ meta kiteb l-ewwel poeżija.

“Darba kont ktibt waħdi – għax jien mititli ommi meta kont għadni żgħir, meta kelli 13-il sena, u bid-dwejjaq li kelli ktibt poeżija. Niftakar, ħabib tiegħi Richard Matrenza, li naħseb hawnhekk kulħadd jafu, kien qalli ħa naraha mbagħad għada nkellmek,” jirrakkonta Fenech. “Kien mar biha għand Karmenu Vassallo u ġie lura u qalli: ‘Qallek Karmenu tajba ħafna din il-poeżija’ – dik kienet il-bidu nett.”

Fost l-aktar ġabra ta’ xogħlijiet li baqgħet ittih sodisfazzjon kienet f’Altamira, fejn introduċa l-poeproża fil-letteratura Maltija, li hija riflessa fil-biċċa l-kbira tax-xogħlijiet tiegħu. Fost il-poeproża li jibqa’ magħruf għaliha hemm Iż-Żabra, Pitiross, Tradiment u Samuraj.

L-indeċiżjoni, id-delużjoni bl-istituzzjonijiet, il-kuxjenza soċjali u s-sens ta’ immedjatezza li għandu jkollha l-poeżija huma wħud mix-xejriet lil jiddistingwu lis-Sur Fenech u li jiddefinuh tul il-mixja poetika tiegħu. “Il-ħolma tiegħi hija li għad nikteb l-istorja ta’ dawn is-sittin sena li ilni f’dan il-qasam.”

Fil-Berġa ta’ Kastilja, il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb ippremja numru ta’ awturi u pubblikaturi għall-kontribut lettararju li taw lis-soċjetà Maltija s-sena li għaddiet. Il-premjijiet ġew ippreżentati mill-Prim Ministru Joseph Muscat.

Il-President Eżekuttiv tal-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, Mark Camilleri, qal li l-Kunsill issa sar entità legali u akkwista binja storika fil-Belt, li se sservi bħala kwartieri ġdid tal-Kunsill.

Il-Prim Ministru Joseph Muscat feraħ lill-aġenti letterarji lokali: il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, pubblikaturi u l-awturi nfushom tal-ħidma tagħhom biex tinħoloq ekosistema b’saħħitha ta’ kotba u qarrejja f’pajjiżna.

Kitba ta’ Melvic Zammit

Posted in Uncategorized | 1 Comment

Id-dar ewlenija tal-kotba Kite Group għadha kemm ippubblikat il-ktieb Anton Tabone Il-Pont bejn il-Gżira Reġjun u Malta Nazzjon miktub minn Sergio Grech, awtur tal-ewwel ktieb li ppubblikat il-kumpanija msemmija. L-ewwel ktieb kien il-bijografija tat-tabib Alexander Cachia Zammit li ntlaqgħet tajjeb ħafna mill-qarrejja Maltin.

F’dan il-ktieb il-ġdid Grech jitfa’ d-dawl fuq il-ħajja politika ta’ Anton Tabone, politiku Għawdxi, li ħajtu ddedikaha biex Għawdex reġjun ikun protagonist fl-ekonomija ta’ Malta nazzjon sew meta kien deputat fl-Oppożizzjoni kif ukoll meta kien Ministru għal Għawdex.

Grech juri kif Tabone nqata’ sa ċertu punt minn sħabu d-deputati l-oħra tal-Partit Nazzjonalista u ta dimensjoni u tifsira ġdida tal-kelma Għawdex fil-Parlament: l-ogħla istituzzjoni nazzjonali. Grech jirrakkonta diversi dwelli li Tabone kellu ma’ Duminku Mintoff, Anton Buttigieg, Lorry Sant, Pawlu Xuereb u oħrajn għax ħass li Għawdex mhux rispettat u mhux jingħata l-attenzjoni li ħaqqu.

Il-ħidma ministerjali tiegħu kienet importanti biex Għawdex ikollu għadd ta’ servizzi ġodda. Saret ħidma biex il-frekwenza tat-traġitti tal-vapur tikber u fuq kollox servizzi li tejbu l-komunikazzjonijiet bejn il-fliegu li ħafna drabi ddeterminaw l-insularità doppja ta’ Għawdex. Paradossalment f’dan is-settur 20 sena ilu konna aħjar.

Grech jevalwa kif matul is-snin issarrfet l-idea li l-pajjiż ikollu ministru speċifikament għal Għawdex u jara wkoll kif Għawdex ġie trattat fi programmi u manifesti elettorali mill-1921 sal-2017. Din il-bijografija hi xi ftit differenti mill-formula tas-soltu u ma timxix kronoloġikament.

Barra l-bijografija ta’ Anton Tabone, il-ktieb hu wkoll bijografija ta’ Għawdex. Hu ċ-ċavetta essenzjali għal min irid ikun jaf lil Għawdex politikament.

Il-ktieb ma jonqsux ukoll inċidenti ħelwin u jimla l-vojt dwar temi li f’Malta ftit ingħataw importanza mill-istudjużi Maltin. Pereżempju l-Kunsill Ċiviku. Aspett li jingħata ċertu importanza hu l-Kunsill Reġjonali li llum sar wegħda politika kostanti u li Tabone dejjem ħadem għalih.

 

Posted in Uncategorized | 1 Comment

Fir-Renju tas-Siġar taċ-Ċawsli, Benjaminu, il-ħajjat tal-istejjer, kien isaħħar lil kulħadd bir-rakkonti tiegħu. Ma’ kull biċċa drapp li jmiss, kienet titfassal storja mill-isbaħ u jinħietu ħwejjeġ imnebbħin minn dan is-seħer …

Kien iżewwaq stejjer għas-Sinjorina Serafina, jinseġ rakkonti għat-twajba Reġina Mafalda, u ċ-ċkejkna Ċelestina kienet taf l-istejjer tiegħu bl-amment.

Iżda għall-Prinċep Fawstinu ma kellux aktar stejjer ta’ gwerer u battalji. Il-Prinċep irrabja bl-ikrah u l-imsejken Benjaminu spiċċa għall-frisk … maqful f’ċella umduża fil-palazz irjali iħares lejn l-istilel … sakemm darba, bla mistenni, xi ħadd ried jgħinu …

Rita Saliba hija l-awtur ta’ tliet kotba oħra fis-sensiela “Il-Ktieb Dejjem Ħabib”, serje ta’ kotba minn Horizons.

Posted in Uncategorized | 1 Comment

It-Taqbil tat-Tfal

Nhar il-Ħamis, 30 ta’ Novembru 2017 se ssir taħdita minn Rebecca Vella dwar “It-Taqbil tat-Tfal.” 
 
Din it-taħdita se ssir fil-Librerija tal-Fakultà tal-Arti u tibda fis-6.00pm.
 
Kulħadd huwa mistieden u d-dħul huwa b’xejn.
 

It-taqbil tat-tfal hu fergħa tat-tradizzjoni orali li tikkonsisti minn għadd ta’ versi li tipikament jingħadu jew jitkantaw mit-tfal jew lit-tfal għall-gost inkella waqt xi logħba. 

 
F’din it-taħdita Rebecca Vella se tippreżenta l-istudju li għamlet fuq il-varjazzjoni fit-taqbil tat-tfal. L-analiżi ta’ dan l-istudju tistrieħ fuq ġabra ta’ taqbil li sabet f’diversi kotba u minn għadd ta’ intervisti li għamlet ma’ 30 ruħ minn tliet lokalitajiet differenti.
 
Waqt it-taħdita se nisimgħuha wħud minn dawn ir-rikordings ta’ taqbil tat-tfal.

Rebecca Vella hija studenta universitarja ta’ 21 sena minn Fleur-de-Lys. Fl-2014 ħadet id-deċiżjoni li tagħmel Baċellerat fl-Arti fil-Malti u s-Soċjoloġija, iżda l-imħabba tagħha għal-lingwa Maltija wasslitha biex fit-tieni sena ddeċidiet li tkompli b’Unuri fil-Malti. 

 
L-interess li kellha fit-tradizzjoni orali bdiet taħdem fuqu matul it-tielet sena permezz tat-teżi tagħha bit-titlu “Il-Varjazzjoni fit-Taqbil tat-Tfal.” 
 
F’Novembru ta’ din is-sena ggradwat b’Baċellerat fl-Arti fil-Malti (Unuri). Bħalissa qed tagħmel il-kors tal-Masters in Teaching and Learning biex tilħaq il-mira tagħha li ssir għalliema tal-Malti.
 
Ħajr lil Dr Michael Spagnol, it-tutur tat-teżi ta’ Rebecca Vella, għall-għajnuna tiegħu fit-tħejjija ta’ din it-taħdita.
Posted in Uncategorized | Leave a comment

A Bilingual Dictionary of Translation: English-Maltese, Maltese-English fi 3 volumi (Horizons Publications, Malta, 2017) ta’ Charles Briffa

Tnedija, nhar it-Tlieta, 19 ta’ Diċembru 2017,
fil-Librerija tal-Fakultà tal-Arti, l-Università ta’ Malta, fl-4.30pm

 19 TA’ DIĊEMBRU 2017 FIL-LIBRERIJA TAL-FAKULTÀ TAL-ARTI, L-UNIVERSITÀ TA’ MALTA FL-4.30PM

Dan id-dizzjunarju bilingwali jfittex li jistħarreġ ix-xejriet prattiċi u teoretiċi tat-traduzzjoni u l-interpretar, u jperreċ l-applikazzjoni tagħhom għall-qagħda Maltija. Jgħarbel bosta topiks, u jagħtihom artikli sħaħ bi cross-references li strutturalment huma loġiċi u koerenti. Fost dawn it-topiks insibu:

  • il-prinċipji tal-lessikografija
  • l-għamliet differenti tal-interpretar
  • il-metodi tat-traduzzjoni
  • l-istandards tat-traduzzjoni awdjoviżwali
  • l-aspetti stilistiċi tat-traduzzjoni

Din hija l-ewwel darba li s-suġġett tat-traduzzjoni qed jiġi ttrattat b’dan il-mod komprensiv għax-xena Maltija.

Huwa xogħol ta’ referenza tajjeb għal dawk li huma involuti fis-suġġetti li għandhom x’jaqsmu mat-traduzzjoni (bħall-istudenti u r-riċerkaturi tat-traduzzjoni) f’kuntest bilingwali (Malti u Ingliż). Iħaddan fih l-aktar termini importanti u aġġornati li jintużaw fl-Istudji tat-Traduzzjoni u d-dixxiplini relatati.

Fl-istess waqt, dan id-dizzjunarju ta kas ta’ dawk li għandhom ftit għarfien jew xejn tas-suġġett. Id-definizzjonijiet (ħafna minnhom estensjonali u operazzjonali) tfasslu sabiex ikunu ħfief biex wieħed jifhimhom (u għandhom bosta eżempji mill-Malti u mill-Ingliż), u xorta jżommu l-aspetti speċjalizzati u prattiċi tagħhom.

Posted in Uncategorized | 1 Comment

MIDALJA TAD-DEHEB
“ĠIEĦ L-AKKADEMJA TAL-MALTI”
LILL-MONSINJUR LAWRENZ CACHIA

14 TA’ NOVEMBRU 2017
– JUM L-AKKADEMJA TAL-MALTI –

Mons Lawrenz Cachia twieled Ħaż-Żebbuġ fl-1932. Huwa rċieva l-edukazzjoni tiegħu fil-Liċeo (tal-Ħamrun u tal-Belt) u aktar tard l-Università ta’ Malta, minn fejn kiseb il-Liċenzjat fit-Teoloġija. Ħa l-quddiesa fl-1956. Qeda d-dmirijiet pastorali tiegħu bħala Kappillan tal-Gudja (1959–1963) u bħala Arċipriet ta’ Ħaż-Żebbuġ (1963–1983). Fl-1984 inħatar membru tat-Tribunal taż-Żwiġijiet, kariga li baqa’ jżomm għal 22 sena sħaħ, sewwasew sas-sena 2006. Fl-1994 ingħata t-titlu ta’ Monsinjur bħala membru tal-Kapitlu tal-Katidral. Illum huwa rtirat fid-Dar tal-Kleru fejn daħal 16-il sena ilu.

Bħala president tas-Soċjetà Christus Rex, Mons. Cachia kien wieħed mill-fundaturi tar-rivista Pastor u għal bosta żmien serva fil-bord editorjali tiegħu. Is-sehem tiegħu f’din ir-rivista ħeġġitu jidħol aktar fil-fond fl-istudji teoloġiċi, b’neċessità jkolli ngħid. Ta sehmu wkoll fil-qasam tax-xandir; fil-fatt, kien involut f’diversi serje ta’ programmi reliġjużi fuq Radju Malta u wara, anki fuq l-RTK. Wara li rriżenja minn Arċipriet ta’ Ħaż-Żebbuġ daħal fil-Fraternità ta’ Charles de Faucauld u beda jieħu ħsieb ir-rivista tal-istess fraternità. Fl-1996 il-Gvern onora lill-Mons. Cachia billi ħatru Membru tal-Ordni tal-Mertu għax-xogħol tiegħu b’risq l-Ilsien Malti.

Ħidma sfiqa ta’ Mons. Cachia fil-kamp lingwistiku u letterarju

Ma setax jonqos li bħala Żebbuġi jinteressa ruħu fil-ħajja u x-xogħol ta’ Dun Karm Psaila u Mikiel Anton Vassalli, Żebbuġin bħalu. Fuq il-poeta nazzjonali ħareġ tliet kotba: Dun Karm: Il-Poeta Nazzjonali – Antoloġija Kkummentata (1999), Dun Karm: Il-Ħajja tal-Poeta Nazzjonali (2011), u Dun Karm Bħala Qassis (2013). Anki fuq Vassalli ħareġ tliet kotba: Mikiel Anton Vassalli: Ħajtu fil-Qosor (1988), traduzzjoni ta’ Il-‘Grammatica Melitensis’ ta’ Mikiel Anton Vassalli (1996), u edizzjoni tal-‘Lexicon’ jew Dizzjunarju Malti-Latin-Taljan (2016).

Studji oħra li jmissu mal-Ilsien Malti jinkludu: Il-Verb fil-Malti: Studju dwar il-Forom (1984), Grammatika Ġdida tal-Malti (1994), L-Ilsien Malti: Ilbieraħ u Llum (1994), edizzjoni ta’ L-Ewwel Dizzjunarju Malti tal-Kavallier Thesan (1999), Ħabbew l-Ilsien Malti (2000) u Ilsna Semitiċi (2004).

Kif wieħed jista’ jobsor, Mons. Cachia tana wkoll diversi kotba oħra ta’ natura reliġjuża. Dawn jinkludu: Missirijiet il-Knisja (1997), Il-Bibbja Bħala Letteratura (2001), u L-Istorja tal-Kotba Mqaddsa Maqlubin għall-Malti (2013). Fl-1991 kien ittraduċa Il-Kantiku Spiritwali ta’ San Ġwann tas-Salib. L-aħħar xogħol tiegħu huwa Il-Konċilji Ekumeniċi (2017).

Iċ-ċerimonja tal-investitura saret mill-Eċċellenza Tagħha l-President ta’ Malta Marie-Louise Coleiro Preca fis-Sala Antoine de Paule, fil-Palazz ta’ Sant’Anton. Wara ċ-ċerimonja, membri tal-Akkademja tal-Malti ppreżentaw pubblikazzjonijiet tagħhom għal-Librerija Anton Buttigieg li tinsab fl-istess Palazz.

Posted in Uncategorized | 1 Comment