Advertisements
Image | Posted on by | Leave a comment

Festival Mediterranju tal-Letteratura ta’ Malta

23, 24, 25 ta’ Awwissu 2018

Fori Manoel, Manoel Island – 8.00pm

Programme 2018

Friday, 17 August, 10.00am, Gozo | Building a Story: Case Studies by Teodor Reljić

Sunday, 19 August, 8.00pm | Round table discussion: Losing my Space: The Nature of Literature

Monday 20 August, 8.00pm, Meet and Greet, for invited writers and volunteers, Studio Solipsis, Rabat

Tuesday, 21 August 2018, 8.00pm, Dar l-Ewropa, Triq San Pawl, il-Belt Valletta | Round table discussion: Writing fragile: Literature and Mental Health

Wednesday, 22 August 2018, 6.00pm, il-Forti Manoel | Dawra mal-Forti Manoel ma’ Edward Said

Wednesday, 22 August 2018, 8.00pm | Palk Ħieles / Open Mic, Sistina Wine & Co,, 188, The Strand, Gżira.

Thursday 23 August, 7.00pm | Il-Qarrejja waslu Qabel (l-Awturi), Fort Manoel, Manoel Island, Gzira

Thursday 23 August, 8.00pm | Festival First Night, Fort Manoel, Manoel Island, Gzira. Featuring Caldon Mercieca (Malta), Juana Adcock (Mexico/UK), Film tal-poeżija / Poetry Film: “Kafè” (Malta), Arjan Hut (Ljouwert, Netherlands), Sjón

Friday 24 August, 9.30am, Studio Solipsis | Business Breakfast for Publishersof Maltese literature with international stakeholders

Friday 24 August, 7.00pm | Exporting Literature, Fort Manoel, Manoel Island, Gzira

Friday 24 August, 8.00pm | Festival Second Night, Fort Manoel, Manoel Island, Gzira. Includes Oħloq Kultura activity for children. Featuring Massimo Barilla (Italy),  Teodor Reljić (Malta), Film tal-poeżija / Poetry Film: “Il-Lejl f’dan l-Istazzjon” (Malta), Laia López Manrique (Spain), Clare Azzopardi (Malta)

Saturday 25 August, 7.00pm | Migration and Exile: Literary Europe Live Plus, Fort Manoel, Manoel Island, Gzira

Saturday 25 August, 8.00pm | Festival Third Night, Fort Manoel, Manoel Island, Gzira. Featuring Jean-Rémi Gandon (France), Philip Sciberras (Malta), Film tal-poeżija barrani / Foreign Poetry Film, Ali Thareb (Bābil, Iraq), Aslı Erdoğan (Turkey)

Posted in Uncategorized | 1 Comment

Prof. Albert Borg huwa l-President il-ġdid tal-Akkademja tal-Malti

L-Akkademja tal-Malti tirringrazzja lil dawk kollha li attendew u ħadu sehem fil-Laqgħa Ġenerali Straordinarja li saret f’Dar l-Ewropa, fl-20 ta’ Lulju 2018 u tifraħ bil-ħatra tal-Prof. Albert Borg bħala l-President tagħha.

Ħarsa mill-qrib dwar Prof. Albert Borg bis-saħħa tas-suppliment speċjali li ħareġ mal-ħarġa numru 17 ta’ l-aċċent:

Posted in Uncategorized | 1 Comment

Deċiżjoni kif l-Ingliż għandu jinkiteb fil-Malti

Il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti ddeċieda dwar kif għandu jinkiteb il-kliem mill-Ingliż li daħal fil-Lingwa Maltija. Id-deċiżjoni se ssir uffiċjali meta tiġi ppubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern.

Is-Segretarju ta’ kumitat fi ħdan il-Kunsill, George Farrugia, qal li mhux se jinħarġu listi li wieħed għandu jimxi fuqhom, iżda se jiġu ppubblikati tliet prinċipji bażiċi li wieħed għandu jimxi magħhom.

Wara aktar minn għaxar snin . . . fl-aħħar hemm deċiżjoni dwar kif għandu jinkiteb il-kliem Ingliż li daħal fil-lingwa Maltija.

Dr George Farrugia f’isem il-kumitat li ħadem fuq il-kitba tal-kliem Ingliż fil-Malti, qal li d-deċiżjonijiet isiru uffiċjali meta jiġu ppubblikati fil-Gazzetta tal-Gvern.

Dr Farrugia spjega li r-regola ewlenija tibqa’ li meta hemm kelma bil-Malti ma tintużax il-kelma Ingliża. Pereżempju tgħid biljett mhux ticket.

Is-Segretarju tal-Kumitat Kitba tal-Kliem Ingliż fil-Malti, George Farrugia qal “meta mbagħad f’ċerti kuntesti l-kelma Maltija ma taqdikx għall-kelma Ingliża, ngħidu aħna fil-kuntest ta’ kompjuter, għandek bżonn tuża l-kelma chatting, tibda tfittex inti u tgħid għandek paroli, tlablib, taħdita, diskors, f’dak il-kuntest ma jaqdikx dak il-kliem għax għandek bżonn tuża l-kelma chatting hemmhekk m’hemmx x’tagħmel trid tuża l-kelma bl-Ingliż.”

Dr Farrugia spjega, li skont ir-regoli l-ġodda, kliem iffurmat minn żewġ kelmiet jew aktar bħal windscreen, roundabout, shock absorber, microwave jew fire extinguisher għandhom jitħallew bl-Ingliż. Imma, kliem li daħal fir-regoli tal-grammatika Maltija bħal brejk, garaxx jew ċċarġja għandhom jinkitbu kif jinstemgħu.

Is-Segretarju tal-Kumitat Kitba tal-Kliem Ingliż fil-Malti, George Farrugia qal, “Ejja nieħdu eżempju n-nom brejk, tant daħal fil-Malti li anke nużaw il-plural sħiħ brejkijiet, mela f’dan il-każ li diġà daħal fir-regoli diġà ntaġen mas-sistema tal-grammatika Maltija hemmhekk ħa niktbu bil-Malti.”

Kliem ieħor li ma integrax fil-grammatika Maltija jista’ jinkiteb kemm bil-Malti kif ukoll bl-Ingliż skont l-għażla tal-kittieb. Ħafna drabi dawn huma nomi li jieħdu l-plural mill-Ingliż “s”.

Is-Segretarju tal-Kumitat Kitba tal-Kliem Ingliż fil-Malti, George Farrugia qal, “Nagħmlu mod trid tikteb il-kelma ħelikopter bil-Malti, il-plural tagħha mhux ħelikoptrijiet, mela dik ma daħlitx fis-sistema tal-plural Malti sewwa, għandek ħelikopters biss, mela għandek għażla tiktibhiex bil-Malti jew bl-Ingliż u jaħseb li jekk ħa jiktibha f’dak il-kuntest se jinftiehem xorta waħda allura hemm jista’ jiktibha bil-Malti.”

Żied jgħid li hemm kliem ieħor bħal shutter, li jekk ħa jinkitbu kif jinstemgħu jaf iħawdu lill-qarrej. F’dak il-każ, Dr Farrugia qal li ġie deċiż li l-kliem bl-Ingliż m’għandux jiġi mmarkat, ħlief jekk il-kitba tkun għal tfal fl-ewwel klassijiet tal-primarja.

Dr Farrugia qal li bħalissa qed isir ħafna xogħol qabel jiġu stampati “Deċiżjonijiet 2”. Qal li mhux se jidħlu fis-seħħ mil-lum għal għada imma se jkun hemm perjodu, li jista’ jkun anke ta’ snin, biex dawn id-deċiżjonijiet jindraw.

Rapport miktub minn Ruth Castillo għall-aħbarijiet ta’ TVM.

Continue reading

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Image | Posted on by | 1 Comment

Vokazzjoni jew Konfużjoni?

Il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol irid idaħħal tliet eżamijiet tal-Malti, Ordinarju, Vokazzjonali u għall-Barranin, fl-aħħar tal-iskola sekondarja. Danse joħloq konfużjoni kbira fl-iskejjel u fost l-istudenti. Jekk verament irid jgħin lil aktar studenti biex jgħaddu, irid isaħħaħ it-tagħlim tal-Malti u jinvesti f’aktar riżorsi, mhux jifframmentah u jħawwad l-imħuħ ta’ kulħadd.

Il-Ministeru jrid jgħid pubblikament x’se jkun hemm differenti fl-eżami tal-Malti “Vokazzjonali.” X’se jneħħi mill-ħiliet li l-istudenti jitgħallmu llum? Liema komponenti elementari tat-tagħlim tal-lingwa se jwarrab mill-edukazzjoni tat-tfal fis-sekondarja? Għal liema “vokazzjoni” (jew xogħol) se jkun immirat? Għall-“vokazzjoniijiet” kollha?

Il-Malti li l-istudenti jitgħallmu llum fis-sekondarja, li l-Ministru sejjaħlu “akkademiku biss”, hu l-aktar livell bażiku ta’ Malti fi tmiem l-edukazzjoni sekondarja u obbligatorja, b’kontenut li jinkludi l-grammatika u l-ortografija Maltija, il-qari, il-kitba (bħall-esej u l-ittra), u l-letteratura (adattata għall-età tal-istudenti tas-sekondarja). Fil-kurrikulu nazzjonali, dan il-Malti ĊES dejjem tqies bħala l-istandard komuni ta’ għarfien fil-lingwa Maltija, bħala preparazzjoni bażika għal diversi setturi ta’ xogħol u istituzzjonijiet tal-edukazzjoni postsekondarja.

TOROQ - Trevor Żahra
Toroq, ta’ Trevor Żahra

Minn Mejju 2022 l-eżami Malti ĊES se jieħu forma ġdida: żewġ karti li jindirizzaw żewġ livelli differenti, u l-istudenti se jkunu jistgħu jagħżlu l-karta li twassalhom jieħdu ċertifikazzjoni skont il-ħiliet varji tagħhom. Allura għaliex għandu jkun hemm eżami ieħor, separat u differenti, li se jitqies iżjed rilevanti għal min diġà fis-sekondarja jaqbad linja vokazzjonali?

Huwa ċar li l-Ministeru jixtieq joħloq livelli differenti bejn “il-Malti Vokazzjonali” u l-Malti ĊES. Qed tinħoloq sistema ta’ “rotot differenti”  biex tagħti l-impressjoni li “l-Malti Vokazzjonali” u l-Malti li għandna llum huma biss metodi differenti ta’ tagħlim iżda li jeħtieġu eżamijiet differenti bl-istess livell ta’ kwalifika (MQF3). Aħna nemmnu li dan hu mod kif il-livell tal-Malti jitbaxxa u fl-istess ħin jingħata l-istess tip ta’ ċertifikazzjoni. It-tfaqqir tal-ilsien nazzjonali se jiġi istituzzjonalizzat bl-iskuża ta’ sillabi differenti, li fil-fatt se jnaqqru mill-kontenut fundamentali tal-Malti (bħall-grammatika, il-qari, u l-kitba).

Jekk il-“Malti Vokazzjonali” se jintrabat ma’ xogħlijiet partikulari minn età daqstant bikrija fl-aħħar tliet snin tas-sekondarja, l-istudenti li jagħżluh se jkunu żvantaġġati għal għomorhom kollu b’livell u b’kontenut inqas ta’ Malti. Iż-żewġ eżamijiet se joħolqu segregazzjoni bejn gruppi ta’ studenti li, fi stadju bikri wisq f’ħajjithom, se jintalbu jieħdu rotta partikulari ħafna, marbuta ma’ kategorija ta’ xogħol, mingħajr ma jkollhom ċans ta’ flessibilità fl-għażliet tagħhom aktar tard, bħalma jkollhom studenti oħra mgħallma l-Malti li għandna llum (ĊES) skont il-livell sekondarju stabbilit.

Il-Ministru għandu jindirizza b’mod aktar serju s-sitwazzjoni ta’ studenti li mhumiex jagħmlu l-eżamijiet fi tmiem l-edukazzjoni sekondarja, u mhux joħloq sistema li tgħatti din il-problema b’ċertifikati ugwali għal livelli differenti ta’ ħila. Nemmnu bis-sħiħ li għandu jkun hemm metodi differenti ta’ tagħlim biex jintlaħqu l-istudenti kollha imma li jwasslu għal ċertifikazzjoni waħda bħalma hi ċ-ĊES, l-eżami li fi ħdanu diġà se jkun hemm żewġ livelli rikonoxxuti.

Firmatarji:

  • L-Akkademja tal-Malti
  • Id-Dipartiment tal-Malti tal-Università ta’ Malta
  • Id-Dipartiment tal-Ingliż tal-Università ta’ Malta
  • Id-Dipartiment tal-Malti tal-Junior College (UM)
  • L-Għaqda tal-Malti – Università
  • Għaqda tal-Qarrejja tal-Provi tal-Malti
  • Għaqda Poeti Maltin
  • L-Istitut tal-Lingwistika u t-Teknoloġija tal-Lingwa, l-Università ta’ Malta
Posted in Uncategorized | Leave a comment

l-aċċent – is-17-il ħarġa

Nibdew din il-ħarsa lejn il-kontenut bis-suppliment speċjali li joffrilna intervista mal-Prof. Albert Borg, il-lingwista ta’ esperjenza kbira li għandu ħafna xi jgħid fuq il-lingwa Maltija llum u anke fuq dawk li jitkellmuha.

L-ewwel taqsima toffrilna artiklu ma’ Reuben Degiorgio, il-kreatur tal-paġna Għidha bil-Malti, familjari ħafna ma’ dawk li jużaw il-media soċjali.  Interessanti wieħed jiskopri l-karattru ta’ Reuben u x’inhu li jġiegħlu jtektek. Artiklu ieħor jittratta t-taħbila ortografika jekk tiktibx zona jew żona. Il-Prof. Manwel Mifsud jiċċara din l-istampa mċajpra.

Peress li l-avukati jkollhom ħafna xi jgħidu, din id-darba għandhom żewġ artikli fit-tieni taqsima, dik dwar it-terminoloġija. Jagħtuna analiżi dwar x’nużaw bejn ‘mingħajr preġudizzju’ jew ‘bla ħsara’ u f’artiklu ieħor naraw id-differenza bejn ‘id-data tad-dħul fis-seħħ’, ‘id-data tal-applikazzjoni’ u ‘d-data meta d-dispożizzjonijiet ikollhom effett’.  Antoine Cassar iżomm l-appuntament mal-qarrejja tiegħu bit-tieni parti tar-raba’ artiklu mis-sensiela Lejn mappa tad-dinja bil-Malti.  Artiklu ieħor hu ta’ Ġużi Gatt li din id-darba jispjega d-differenza bejn blat, xaħx, ramel u raba’ grass.

It-tielet taqsima tinkludi żewġ artikli dwar seminars li saru f’Malta, wieħed dwar is-sessimu fil-lingwa u l-ieħor dwar it-traduzzjoni u l-integrazzjoni. Ivan Said iżomm ukoll l-appuntament tiegħu b’artiklu dwar traduttur mill-imgħoddi – Wzzinu – li niżel fl-istorja bħala traduttur tal-ewwel ktieb bil-Malti stampat.

Insibu wkoll il-kontribut tat-terminologi bis-suppliment li huwa kontinwazzjoni ma’ dak tal-ħarġa ta’ qabel: Produzzjoni sostenibbli permezz tal-aqwa tekniki disponibbli.

Tinsewx issegwuna wkoll fuq facebook (facebook.com/accentmt/), u nilqgħu kull kumment, kritika u idea biex l-aċċent nagħmluh aħjar.

Il-pubblikazzjoni ssibuha wkoll online: http://ec.europa.eu/translation/maltese/magazine/mt_magazine_en.htm

Alan Delia
Koeditur

Posted in Uncategorized | Leave a comment