1984: Żieda mat-Tagħrif

Zieda (1984)Maż-żmien bdiet tinħass dejjem aktar il-ħtieġa li jsiru regolamenti dwar il-kliem il-ġdid li baqa’ dejjem dieħel fi lsienna. Għalhekk, fl-1984 l-Akkademja tal-Malti ħarġet iż-Żieda mat-Tagħrif.  Dawn ir-regoli miżjuda ma’ dawk tat-Tagħrif jiffukaw l-aktar fuq l-ortografija ta’ neoloġiżmi Anglo-Sassoni u Rumanzi li daħlu fil-Malti minn mindu kien ġie ppubblikat it-Tagħrif.

Il-Malti, bħal kull lingwa ħajja oħra, irid jinbidel u jaġġorna ruħu biex ikun jista’ jaqdi aħjar il-ħtiġijiet tal-kelliema tiegħu. Iż-żminijiet jinbidlu u magħhom jinbidlu l-affarijet, l-użanzi u d-drawwiet tal-poplu. Din il-bidla trid tkun riflessa fil-lingwa. Għaldaqstant, il-lingwa ma tistax tiffossilizza ruħha. Għall-kuntrarju ta’ dak li kien maħsub fl-imgħoddi, hija xi ħaġa naturali li l-lingwa, inkluż dik Maltija, tassorbi kliem u elementi lingwistiċi differenti minn ilsna oħra, l-aktar dawk li tkun f’kuntatt kontinwu magħhom. Minħabba f’hekk, mhijiex xi ħaġa ħażina li fil-Malti jidħol kliem minn ilsna oħra. Wara kollox, dan mhuwiex xi fenomenu ġdid, li japplika għall-Malti biss jew li qed japplika fi żmienna biss. Il-ħażin hu li jinqabeż il-limitu, u dan il-limitu l-kelliem nattiv jaf x’inhu. Il-ħażin huwa meta nitilfu l-kreattività li joffrilna lsienna u b’kapriċċ, b’għażż mentali jew għal xi raġuni oħra, naqbdu u niftħu l-bibien għal kull influwenza barranija li saħansitra tkun tistona fi lsienna u meta saħansitra lsienna stess ikun diġà joffrilna alternattiva oħra għal dik l-influwenza missellfa.

Fi żmienna, dan il-fenomenu qed jinħass l-aktar fil-qasam tat-tislif tal-kliem mill-Ingliż. Madankollu, wieħed irid joqgħod attent għax bħal donnu anke l-qasam sintattiku qed jibda jittieħed minn din il-marda li bħal donnha tinxtered malajr. F’dan il-kuntest irridu noqogħdu attenti ħafna biex infasslu regoli bilgħaqal li jilqgħu għal din l-influwenza lingwistika barranija u nerġgħu nevitaw sitwazzjoni bħal dik li nsibu referenza għaliha fid-Daħla tat-Tagħrif (1924, xviii): “…Bosta barranin mgħallmin fl-ilsna ta’ nisel il-Malti, meta qraw il-Malti kif kien jinkiteb s’issa, stqarru (u għajruna) li aħna nċafalsu, u li għall-istess leħnijiet ninqdew daqqa b’ittri u daqqa b’oħrajn, u li m’għandna ebda regola jew triq waħda suret in-nies li nimxu fuqha.  Mitt kittieb: mitt ortografija.”


George Farrugia (2009)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s